Herby polskie
Artykuły Herby polskie

Herby polskie

Herby polskie
[fot: wikimedia commons/public domain]

Choć w założeniu herb powinien stanowić niepowtarzalny znak, którym legitymować się może tylko jedna rodzina, w polskiej heraldyce ta zasada nie obowiązywała. Nasze reguły heraldyczne stanowiły pewien ewenement. A wśród tzw. herbownych, czyli rodów posługujących się tym samym herbem, mogły pojawiać się rodziny w ogóle ze sobą niespokrewnione.

Ta sytuacja była w znacznej mierze wynikiem historii kształtowania się stanu szlacheckiego w Polsce. O tym, jaki herb otrzyma dana rodzina, nie decydowały bowiem więzy krwi, ale przynależność do jednej chorągwi, czyli średniowiecznej armii. W dawnych czasach za zaciągnięcie odpowiednich rekrutów odpowiadało państwo, ale również wielcy magnaci. Rycerze, którzy zdecydowali się walczyć u boku tych ostatnich i wstępowali do jednej chorągwi, niemal zawsze zaczynali posługiwać się takim samym godłem.

Typowe dla polskiej heraldyki było również to, że zmiana elementu herbu, np. kolorystyki tła, nie powodowała wcale powstania nowego godła. Choć w innych krajach Europy było to nie do pomyślenia, u nas konsekwencją takiej modyfikacji było jedynie powstanie nowej odmiany herbu. Najpopularniejsze godła występowały więc z reguły w kilku, a czasem nawet kilkunastu wersjach.

W czasach średniowiecznych w niektórych państwach zwyczajem było również nadawanie różnych herbów poszczególnym członkom danego rodu. W Wielkiej Brytanii do już istniejących godeł dodawano więc specjalne oznaczenia albo bordiury, czyli pasy ozdabiające krawędź herbowej tarczy. W Polsce podobna tradycja się nie przyjęła.

Pierwowzorem herbów szlacheckich były te, którymi posługiwali się rycerze. Jednak heraldyka nie ogranicza się jedynie do nich. Swoje herby posiadały lub nadal posiadają również instytucje kościelne, a także miasta i państwa.

Za pierwszy odpowiednik herbarza, czyli zbioru herbów, uznawane są role herbowe. Sporządzane od początku XIII wieku dokumenty miały pomagać w identyfikacji rycerzy startujących w turniejach. Dopiero z czasem prowadzeniem spisów herbowych zajęli się profesjonalni urzędnicy. Władze większości krajów Europy Zachodniej wykorzystywały je później do celów skarbowych. W kolejnych wiekach powołano z kolei specjalny urząd, który miał stać na straży legalności i poprawności posługiwania się herbami.

Najstarszy znany polski herbarz pochodzi z XV wieku. Jego twórcą był Jan Długosz, jeden z najwybitniejszych kronikarzy i historyków tamtego okresu.

Czytaj w Platine.pl
Całować trzeba z głową
Cmokanie kobiet w rękę, to typowo polski zwyczaj, który budził niegdyś podziw na całym świecie. A dziś?
Uważani za snobów? Niesłusznie
Miłośnicy klasycznej elegancji bronią się przed niesprawiedliwą etykietą i przekonują, że dobre maniery nigdy nie wychodzą z mody.
To zapomniana dyscyplina. Chcą ją ratować
- Lach bez konia, jak ciało bez duszy - przypomina polską tradycję nowy prezes Polskiego Związku Jeździeckiego.
Tagi:

heraldyka

herby

herby szlacheckie

SKOMENTUJ

Podpis:   
Podaj drugi znak kodu YKFwk
Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy. Masz szansę rozpocząć ciekawą dyskusję.